Στη μέση περίπου της δυτικής πλευράς του κόλπου του Μιραμπέλλου βρίσκεται η σημερινή γραφική πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου: ο Άγιος Νικόλαος. Το όνομά της η πόλη πήρε από την παλιά βυζαντινή με τρούλο εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται στο ομώνυμο ακρωτήρι στα βορειοδυτικά της πόλης.

Κατά τη διάρκεια των αιώνων ο τόπος είχε διάφορα ονόματα. Στη θέση του σημερινού Αγίου Νικολάου, από τον 8ο αιώνα π.Χ. υπήρχε μια πολιτεία που το όνομά της ήτανε Λατώ. Τα ερείπια της σώζονται στην ορεινή τοποθεσία Γουλάς της Κριτσάς.

Βρίσκεται δυτικά του Αγίου Νικολάου, σε απόσταση 47 χμ. απ αυτόν. Είναι κτισμέ­νο σε υψόμ.  850 μ. Οι κάτοικοι είναι περίπου 229 και ασχολούνται με τη γεωργία και την  κτηνοτροφία.

Η ονομασία του χωριού οφείλεται προφανώς στην ομώνυμη ενετική εκκλησία που υπήρχε στο σημείο που είναι κτισμένη σήμερα η εκκλησία του Αγ. Κωνσταντίνου.

Χωριό και κοινότητα της επαρχίας Ιεράπετρας. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της επαρχίας. Είναι κτισμένο σε υψόμ. 435 μ. Απέχει από τον Άγιο Νικό­λαο 53,7 χμ. Οι κάτοικοι ανέρχονται σε 720. Στην κοινότητα υπάγονται και οι οικισμοί Κουτσουνάρικαι Φέρμα.

Κάτω από το χωριό απλώνεται μεγάλη ελαιόφυτη κοιλάδα, που παρουσιάζει θαυμά­σια θέα προς το Λιβυκό Πέλαγος.

Χωριό και κοινότητα της επαρχίας Σητείας. Βρίσκεται 70 χμ. νοτιοανατολικά του Αγίου Νικολάου. Είναι κτισμένο σε λαγκάδα, σε υψόμ. 240 μ. Οι κάτοικοι του είναι περίπου 170 και ασχολούνται με την καλλιέργεια ελαιοδέντρων, αμπελιών και εσπερι­δοειδών. Στην κοινότητα υπάγονται οι μικροσυνοικισμοί Πάνω Επισκοπή, Σωτήρας, Δραπάνοι, Βουβάλοι. Οι τρεις τελευταίοι είναι σήμερα εγκαταλειμμένοι.

Κωμόπολη και κοινότητα της επαρχίας Λασιθίου. Βρίσκεται νοτιοδυτικά του Αγίου Νικολάου, σε απόσταση 45 χμ., κτισμένη σε υψόμ. 820 μ. 0 πληθυσμός της ανέρχεται στους 1.030 κατοίκους, που ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Ο Άγιος Αντώνιος είναι χωριό και κοινότητα της επαρχίας Μιραμπέλλου. Βρίσκεται σε απόσταση 27 χμ. βορειοδυτικά του Αγίου Νικολάου και σε υψόμ. 250 περίπου μ. Οι 200 περίπου κάτοικοι του ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

 Στην κοινότητα του Αγίου Αντωνίου υπάγονται και οι κοντινοί οικισμοί Κουνάλι, Τσαμπί, Φραθιάς, Ανώγεια και Αμυγδαλόλακκος.

Χωριό και κοινότητα της επαρχίας Σητείας. Απέχει 35 χμ. περίπου από τη Σητεία και είναι το ακρότερο χωριό του Οροπεδίου, σε υψόμ. 410 μ. Έχει περίπου 200 κατοικους που ασχολούνται με την παραγωγή λαδιού, σταφίδας, κρασιού, καθώς επί­σης και με το ψάρεμα.

 Η παλιότερη ονομασία του χωριού ήταν Τσω. Δε μπορούμε να εξακριβώσουμε από πού προήλθε. Η σημερινή του ονομασία οφείλεται στον καθεδρικό ναό της Αγίας Τριάδας.

Η Αγία Βαρβάρα είναι οικισμός της κοινότητας Βραχατσίου Μιραμπέλλου, του νομού Λασιθίου. Σήμερα κατοικείται από 4 άτομα.

Χωριό και κοινότητα της επαρχίας Λασιθίου. Βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά της επαρχίας, δυτικά του Αγίου Νικολάου, σε απόσταση 45 χμ. Είναι κτισμένο σε υψόμ. 84 μ., μέσα στην ομώνυμη κοιλάδα που σχηματίζεται από τους γήλοφους Κάστελο, Καβαλαρά, Γλυκυλάκκος και το βουνό Κουτσούρα. Ο πληθυσμός του χω­ριού ανέρχεται στους 562 κατοίκους, που ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Παράγουν πατάτες, φασόλια, σιτηρά, λαχανικά, φρούτα και όσπρια. Φη­μίζονται μάλιστα για την εργατικότητα και τη φιλοξενία τους:

Κείμενο: Μιχάλης Μακατουνάκης

Κωμόπολη και κοινότητα της επαρχίας Μαλεβιζίου. Βρίσκεται νοτιοδυτικά του Ηρακλείου, σε απόσταση 21 χμ. Είναι κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω στους λόφους Πλάγια, Κούπος και Λειβαδιώτης. Έχει υψόμετρο 460 μ. και πληθυσμό, μαζί με τον οικισμό Κιθαρίδα και την μονή της Αγίας Ειρήνης, 2.950 κατοίκους που ασχολούνται με την γεωργία και την κτηνοτροφία.

Σελίδες